Chậm Đóng, Trốn Đóng BHXH, BHYT, BHTN 2026

Chậm Đóng, Trốn Đóng BHXH, BHYT, BHTN Năm 2026 – Cách Tính Và Xử Lý Theo Quy Định Mới

Cập nhật quy định năm 2026 về chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN: cách xác định hành vi, mức phải nộp thêm 0,03%/ngày, biện pháp xử lý và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với quyền lợi người lao động.

Việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đúng đối tượng, đúng mức và đúng thời hạn là trách nhiệm quan trọng của người sử dụng lao động.

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 và Luật số 51/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế đã quy định rõ hơn về chậm đóng và trốn đóng.

Đối với BHXH bắt buộc và BHTN, Nghị định số 274/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025, có hiệu lực từ ngày 30/11/2025, tiếp tục quy định chi tiết việc xác định số tiền, số ngày chậm đóng, trốn đóng và biện pháp xử lý.

1. CHẬM ĐÓNG BHXH, BHTN LÀ GÌ?

Theo Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người sử dụng lao động có thể bị xác định là chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN khi thuộc các trường hợp theo quy định, trong đó có:

• Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng sau thời hạn đóng;

• Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc trong thời hạn quy định;

• Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ người thuộc diện phải tham gia BHTN;

• Các trường hợp khác được xác định là chậm đóng theo quy định pháp luật.

Như vậy, không phải mọi trường hợp nợ BHXH đều ngay lập tức được xác định là trốn đóng.

Pháp luật hiện hành phân biệt rõ hành vi chậm đóng và trốn đóng để áp dụng biện pháp xử lý tương ứng.

2. TRỐN ĐÓNG BHXH, BHTN LÀ GÌ?

Theo Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, trốn đóng có tính chất nghiêm trọng hơn chậm đóng.

Một số trường hợp doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:

• Sau 60 ngày kể từ khi hết thời hạn đăng ký mà vẫn không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc;

• Không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người thuộc diện phải tham gia BHTN theo thời hạn luật định;

• Đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thấp hơn mức phải đóng theo quy định;

• Đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng BHTN thấp hơn mức phải đóng;

• Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHXH đã đăng ký sau thời gian luật quy định và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc;

• Không đóng hoặc đóng không đầy đủ BHTN sau thời hạn tương ứng và đã được đôn đốc;

• Các hành vi khác được xác định là trốn đóng theo quy định của pháp luật.

Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về cách xác định số tiền và số ngày trốn đóng.

3. CHẬM ĐÓNG, TRỐN ĐÓNG BHYT ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?

Đối với bảo hiểm y tế, Luật số 51/2024/QH15 đã bổ sung quy định riêng về chậm đóng và trốn đóng BHYT.

Chậm đóng BHYT có thể phát sinh khi người sử dụng lao động:

• Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng sau thời hạn;

• Không lập hoặc lập thiếu danh sách người thuộc diện phải tham gia BHYT trong thời hạn quy định.

Trốn đóng BHYT có thể bao gồm các trường hợp:

• Sau thời hạn luật định vẫn không lập hoặc lập thiếu danh sách người phải tham gia;

• Đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn quy định;

• Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHYT phải đóng sau thời gian quy định và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc;

• Các trường hợp khác theo quy định pháp luật.

4. TIỀN CHẬM ĐÓNG, TRỐN ĐÓNG ĐƯỢC TÍNH NHƯ THẾ NÀO?

Đây là nội dung quan trọng doanh nghiệp cần cập nhật so với hướng dẫn cũ.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đối với BHXH bắt buộc và BHTN, doanh nghiệp phải nộp thêm:

0,03%/NGÀY

tính trên số tiền chậm đóng hoặc trốn đóng và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng.

Đối với BHYT, pháp luật hiện hành cũng quy định mức phải nộp thêm:

0,03%/NGÀY

tính trên số tiền BHYT chậm đóng hoặc trốn đóng và số ngày tương ứng.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên tiếp tục sử dụng máy móc công thức cũ căn cứ vào lãi suất chậm đóng được công bố hằng năm như hướng dẫn trước đây.

5. CÔNG THỨC CÓ THỂ HIỂU NHƯ SAU

Về nguyên tắc:

TIỀN PHẢI NỘP THÊM

SỐ TIỀN CHẬM ĐÓNG/TRỐN ĐÓNG

× 0,03%

× SỐ NGÀY CHẬM ĐÓNG/TRỐN ĐÓNG

Ví dụ:

Doanh nghiệp có một khoản BHXH thuộc diện chậm đóng là 100.000.000 đồng trong 30 ngày.

Số tiền phải nộp thêm về nguyên tắc:

100.000.000 đồng × 0,03% × 30 ngày

= 900.000 đồng.

Ngoài khoản tiền này, doanh nghiệp vẫn phải nộp đầy đủ số tiền BHXH, BHYT, BHTN còn thiếu.

Trường hợp doanh nghiệp phát sinh nhiều khoản nợ tại các thời điểm khác nhau thì số ngày của từng khoản có thể khác nhau.

Cơ quan BHXH sẽ căn cứ dữ liệu tham gia, thời hạn đóng và tình trạng thực tế để xác định số tiền phải nộp.

6. SỐ NGÀY CHẬM ĐÓNG ĐƯỢC TÍNH TỪ KHI NÀO?

Số ngày chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN được xác định căn cứ vào thời hạn đăng ký, thời hạn đóng và thời điểm người sử dụng lao động thực tế hoàn thành nghĩa vụ.

Đối với hành vi trốn đóng, thời điểm tính còn phụ thuộc vào từng hành vi cụ thể, chẳng hạn:

• Không đăng ký người lao động thuộc diện bắt buộc;

• Đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định;

• Không đóng hoặc đóng không đầy đủ sau thời gian luật quy định;

• Đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc nhưng vẫn không thực hiện.

Do đó, doanh nghiệp không nên tự lấy một ngày chung để tính cho toàn bộ khoản nợ nếu nghĩa vụ phát sinh ở nhiều thời điểm khác nhau.

7. CHẬM ĐÓNG BHXH, BHTN BỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Theo Điều 40 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người sử dụng lao động chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN có thể phải:

• Đóng đủ số tiền còn thiếu;

• Nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng;

• Bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định;

• Không được xem xét trao tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng theo trường hợp pháp luật quy định.

Vì vậy, ngay khi phát hiện có số tiền chậm đóng, doanh nghiệp nên rà soát và xử lý sớm để hạn chế số ngày chậm đóng tiếp tục tăng.

8. TRỐN ĐÓNG CÓ THỂ BỊ XỬ LÝ NGHIÊM TRỌNG HƠN

Theo Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đối với hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc hoặc BHTN:

• Phải đóng đủ số tiền trốn đóng;

• Phải nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày trốn đóng;

• Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính;

• Trường hợp đủ yếu tố theo quy định pháp luật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự;

• Không được xem xét trao tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng theo quy định.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các trường hợp cố tình:

• Không đăng ký người lao động;

• Đăng ký thiếu số người phải tham gia;

• Đăng ký mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn mức pháp luật quy định;

• Không nộp tiền dù đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.

9. RIÊNG BHYT, DOANH NGHIỆP CÓ THỂ PHẢI HOÀN TRẢ CHI PHÍ KHÁM CHỮA BỆNH

Đây là một rủi ro rất quan trọng đối với doanh nghiệp.

Nếu việc chậm đóng hoặc trốn đóng BHYT làm người lao động không có thẻ BHYT hoặc không được bảo đảm quyền lợi BHYT theo quy định, người sử dụng lao động có thể phải hoàn trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi quyền lợi và mức hưởng BHYT mà người lao động đã phải tự chi trả.

Như vậy, trách nhiệm của doanh nghiệp có thể không chỉ gồm:

• Số tiền BHYT còn thiếu;

• Khoản phải nộp thêm 0,03%/ngày;

mà còn có thể phát sinh trách nhiệm đối với chi phí khám chữa bệnh của người lao động.

10. CHẬM ĐÓNG BHXH GÂY THIỆT HẠI CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG THÌ SAO?

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

Việc doanh nghiệp không đóng hoặc đóng thiếu có thể ảnh hưởng đến:

• Quá trình xác nhận BHXH;

• Chế độ ốm đau;

• Chế độ thai sản;

• Chế độ hưu trí;

• Quyền lợi BHYT;

• Bảo hiểm thất nghiệp;

• Các quyền lợi BHXH khác của người lao động.

Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ quan tâm đến tiền chậm đóng mà cần tính cả rủi ro đối với quyền lợi người lao động.

11. CƠ QUAN BHXH CÓ ĐÔN ĐỐC DOANH NGHIỆP CHẬM ĐÓNG KHÔNG?

Có.

Theo quy định hiện hành, cơ quan BHXH có trách nhiệm theo dõi, phát hiện và đôn đốc người sử dụng lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng.

Tùy trường hợp, thông tin về người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng có thể được xử lý, công khai hoặc chuyển cho cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thanh tra và cơ quan có thẩm quyền để xem xét theo quy định.

Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định cụ thể việc xác định số tiền, số ngày chậm đóng, trốn đóng và quy trình đôn đốc.

12. CÓ TRƯỜNG HỢP CHẬM ĐÓNG NHƯNG KHÔNG BỊ XÁC ĐỊNH LÀ TRỐN ĐÓNG KHÔNG?

Có.

Pháp luật có quy định một số trường hợp có lý do chính đáng theo điều kiện cụ thể, chẳng hạn doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp, nghiêm trọng bởi:

• Thiên tai;

• Dịch bệnh;

• Tình trạng khẩn cấp;

• Sự kiện thuộc trường hợp pháp luật quy định.

Tuy nhiên, việc không bị xác định là trốn đóng không đồng nghĩa doanh nghiệp tự động được miễn nghĩa vụ đóng.

Doanh nghiệp vẫn cần cung cấp hồ sơ chứng minh và thực hiện nghĩa vụ theo hướng dẫn của cơ quan BHXH và quy định pháp luật.

13. DOANH NGHIỆP NÊN RÀ SOÁT NHỮNG GÌ?

Doanh nghiệp nên định kỳ kiểm tra:

• Có bỏ sót người lao động thuộc diện tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc hay không;

• Thời điểm báo tăng, báo giảm lao động đã đúng thực tế chưa;

• Mức tiền lương làm căn cứ đóng đã xác định đúng chưa;

• Có khoản BHXH, BHYT, BHTN nào đến hạn nhưng chưa nộp hay không;

• Có trường hợp đã khấu trừ phần người lao động phải đóng nhưng doanh nghiệp chưa chuyển đầy đủ hay không;

• Dữ liệu trên hệ thống BHXH có khớp với hồ sơ lao động và bảng lương không;

• Người lao động nghỉ việc đã được xác nhận quá trình đóng đầy đủ hay chưa;

• Có trường hợp điều chỉnh tăng tiền lương nhưng chưa điều chỉnh mức đóng hay không;

• Có người lao động thuộc diện bắt buộc nhưng chưa được đăng ký tham gia hay không.

Nếu phát hiện sai sót, doanh nghiệp nên thực hiện điều chỉnh, truy đóng và làm việc với cơ quan BHXH kịp thời.

Việc xử lý sớm giúp hạn chế số ngày chậm đóng tiếp tục phát sinh và giảm rủi ro tranh chấp với người lao động.

14. LƯU Ý VỀ XỬ PHẠT TRONG NĂM 2026

Tại thời điểm tháng 08/2026, việc xác định mức xử phạt cụ thể cần căn cứ vào văn bản xử phạt đang có hiệu lực tại thời điểm hành vi được xem xét và các quy định chuyển tiếp có liên quan.

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/07/2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 10/09/2026.

Do đó, khi xác định mức phạt cho một hồ sơ cụ thể cần kiểm tra:

• Thời điểm xảy ra hành vi;

• Thời gian vi phạm;

• Tính chất chậm đóng hay trốn đóng;

• Số người lao động bị ảnh hưởng;

• Số tiền vi phạm;

• Thời điểm cơ quan có thẩm quyền xử lý;

• Quy định chuyển tiếp của văn bản pháp luật.

Không nên áp dụng cố định một mức tiền phạt cho tất cả các trường hợp.

15. CĂN CỨ PHÁP LÝ

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025;

• Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN;

• Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN;

• Điều 40 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định biện pháp xử lý hành vi chậm đóng;

• Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định biện pháp xử lý hành vi trốn đóng;

• Luật số 51/2024/QH15 ngày 27/11/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, có hiệu lực chủ yếu từ ngày 01/07/2025;

• Điều 48a, Điều 48b và Điều 49 Luật Bảo hiểm y tế sau sửa đổi về chậm đóng, trốn đóng và xử lý vi phạm;

• Nghị định số 274/2025/NĐ-CP ngày 16/10/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 30/11/2025, quy định chi tiết về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN;

• Luật Việc làm số 74/2025/QH15 ngày 16/06/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026;

• Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 01/07/2025 hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm y tế;

• Nghị định số 233/2025/NĐ-CP ngày 26/08/2025 về cơ chế tài chính BHXH, BHTN, BHYT;

• Thông tư số 116/2025/TT-BTC ngày 15/12/2025 của Bộ Tài chính về cơ chế quản lý tài chính BHXH, BHTN, BHYT;

• Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/07/2026, có hiệu lực từ ngày 10/09/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và BHXH.

16. KẾT LUẬN

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp cần đặc biệt phân biệt giữa chậm đóng và trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN.

Điểm quan trọng cần nhớ:

• Chậm đóng và trốn đóng là hai hành vi được pháp luật xác định và xử lý khác nhau;

• Doanh nghiệp phải nộp đủ số tiền còn thiếu;

• Khoản phải nộp thêm được xác định theo mức 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng;

• Doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính;

• Trường hợp trốn đóng nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ điều kiện theo quy định;

• Chậm đóng, trốn đóng BHYT làm ảnh hưởng quyền lợi khám chữa bệnh của người lao động có thể làm phát sinh trách nhiệm hoàn trả chi phí;

• Doanh nghiệp nên chủ động rà soát hồ sơ lao động, mức tiền lương đóng và dữ liệu BHXH để xử lý sai sót càng sớm càng tốt.

TƯ VẤN HƯƠNG LAN

Chia sẻ và cập nhật quy định pháp lý dành cho doanh nghiệp.

Hotline/Zalo: 0915 47 27 68

Website: tuvanhuonglan.vn

Nội dung cập nhật theo quy định pháp luật áp dụng đến tháng 08/2026.

0.0 Đánh giá trung bình

5 0% | 0 đánh giá

4 0% | 0 đánh giá

3 0% | 0 đánh giá

2 0% | 0 đánh giá

1 0% | 0 đánh giá

BHXH Bắt Buộc Năm 2026 – Những trường hợp Doanh Nghiệp Dễ Bỏ Sót Khi Đăng Ký

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có...

Chế Độ Ốm Đau BHXH Năm 2026 – Điều Kiện, Thời Gian, Mức Hưởng Và Hồ Sơ

Chế độ ốm đau là một trong những quyền lợi của người lao động tham gia bảo hiểm xã...

Chế Độ Thai Sản BHXH Năm 2026 – Điều Kiện, Thời Gian Nghỉ, Mức Hưởng Và Điểm Mới

Chế độ thai sản là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động tham gia...

Chế Độ Hưu Trí BHXH Năm 2026 – Điều Kiện Hưởng Lương Hưu, Cách Tính Và BHXH Một Lần

Chế độ hưu trí là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động...

Bảo Hiểm Thất Nghiệp Năm 2026 – Điều Kiện, Hồ Sơ, Mức Hưởng Và Thời Hạn Nộp

Khi nghỉ việc, nhiều người lao động quan tâm mình có đủ điều kiện hưởng...