Chế Độ Hưu Trí BHXH 2026 – Điều Kiện, Cách Tính Lương Hưu Và BHXH Một Lần

Chế Độ Hưu Trí BHXH Năm 2026 – Điều Kiện Hưởng Lương Hưu, Cách Tính Và BHXH Một Lần

Cập nhật chế độ hưu trí BHXH năm 2026: điều kiện hưởng lương hưu, tuổi nghỉ hưu, cách tính tỷ lệ lương hưu, nghỉ hưu trước tuổi, trợ cấp một lần và điều kiện hưởng BHXH một lần theo Luật BHXH mới.

Chế độ hưu trí là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng về điều kiện hưởng lương hưu, số năm đóng BHXH tối thiểu, cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu và điều kiện hưởng BHXH một lần.

Do đó, những hướng dẫn cũ dựa trên Luật BHXH năm 2014, Nghị định 115/2015/NĐ-CP và Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH cần được rà soát, cập nhật theo quy định hiện hành.

1. ĐIỀU KIỆN HƯỞNG LƯƠNG HƯU TỪ NĂM 2026

Theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đối với trường hợp nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường, người lao động về cơ bản cần đáp ứng đồng thời:

• Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động;

• Có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.

Đây là một trong những thay đổi quan trọng nhất của Luật BHXH mới.

Trước đây, nhiều trường hợp phải có đủ 20 năm đóng BHXH mới đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Từ ngày 01/07/2025, thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu đã giảm xuống còn 15 năm.

2. TUỔI NGHỈ HƯU NĂM 2026 LÀ BAO NHIÊU?

Tuổi nghỉ hưu của người lao động làm việc trong điều kiện bình thường được thực hiện theo lộ trình của Bộ luật Lao động năm 2019 và Nghị định số 135/2020/NĐ-CP.

Trong năm 2026:

• Lao động nam: 61 tuổi 06 tháng;

• Lao động nữ: 57 tuổi.

Tuổi nghỉ hưu tiếp tục tăng theo lộ trình:

• Nam đạt 62 tuổi vào năm 2028;

• Nữ đạt 60 tuổi vào năm 2035.

Việc xác định chính xác thời điểm nghỉ hưu còn phụ thuộc vào tháng, năm sinh của từng người lao động.

3. TRƯỜNG HỢP NÀO ĐƯỢC NGHỈ HƯU Ở TUỔI THẤP HƠN?

Người lao động có thể được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Trong đó, đáng lưu ý là người lao động:

• Có đủ thời gian đóng BHXH theo quy định;

• Có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;

• Hoặc có từ đủ 15 năm làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021.

Đối với nhóm này, tuổi nghỉ hưu có thể thấp hơn tối đa 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường.

Như vậy, trong năm 2026, tuổi nghỉ hưu thấp nhất tương ứng đối với trường hợp được nghỉ sớm tối đa 05 tuổi là:

• Nam: 56 tuổi 06 tháng;

• Nữ: 52 tuổi.

Ngoài ra, người có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò có thể được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

4. ĐIỀU KIỆN HƯỞNG LƯƠNG HƯU KHI SUY GIẢM KHẢ NĂNG LAO ĐỘNG

Theo Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đối với nhóm người lao động thông thường, khi nghỉ việc phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên và thuộc một trong các trường hợp theo quy định.

TRƯỜNG HỢP 1:

Người lao động có tuổi thấp hơn tối đa 05 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%.

TRƯỜNG HỢP 2:

Người lao động có tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường và bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.

TRƯỜNG HỢP 3:

Người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.

Việc xác định tỷ lệ suy giảm khả năng lao động phải căn cứ kết luận giám định y khoa theo quy định.

5. CÁCH TÍNH LƯƠNG HƯU ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NỮ

Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024:

Lao động nữ có đủ 15 năm đóng BHXH được hưởng tỷ lệ lương hưu bằng:

45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Sau đó:

• Mỗi năm đóng BHXH thêm được cộng 2%;

• Mức hưởng tối đa bằng 75%.

Ví dụ:

Lao động nữ có 25 năm đóng BHXH.

Tỷ lệ hưởng:

45% + (10 năm × 2%) = 65%.

Nếu mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là 10.000.000 đồng/tháng thì mức lương hưu dự kiến:

10.000.000 đồng × 65% = 6.500.000 đồng/tháng.

Mức hưởng thực tế được cơ quan BHXH xác định theo toàn bộ quá trình đóng và hồ sơ của người lao động.

6. CÁCH TÍNH LƯƠNG HƯU ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NAM

Đối với lao động nam:

Nếu có đủ 20 năm đóng BHXH:

• 20 năm đầu tương ứng 45%;

• Sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 2%;

• Mức tối đa bằng 75%.

Trường hợp lao động nam có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH thì cách tính theo Luật mới như sau:

• Đủ 15 năm: hưởng 40%;

• Sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 1%.

Ví dụ:

Lao động nam có 18 năm đóng BHXH.

Tỷ lệ hưởng:

40% + 3% = 43%.

Nếu lao động nam có 20 năm đóng BHXH thì tỷ lệ hưởng là 45%.

Nếu có 25 năm đóng BHXH:

45% + (5 năm × 2%) = 55%.

7. MUỐN HƯỞNG MỨC LƯƠNG HƯU TỐI ĐA 75% CẦN ĐÓNG BAO NHIÊU NĂM?

Theo cách tính hiện hành:

ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NỮ:

• 15 năm = 45%;

• Mỗi năm tiếp theo +2%;

• Đạt 75% khi có 30 năm đóng BHXH.

ĐỐI VỚI LAO ĐỘNG NAM:

• 20 năm = 45%;

• Mỗi năm tiếp theo +2%;

• Đạt 75% khi có 35 năm đóng BHXH.

Tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

8. NGHỈ HƯU TRƯỚC TUỔI DO SUY GIẢM KHẢ NĂNG LAO ĐỘNG CÓ BỊ GIẢM LƯƠNG HƯU KHÔNG?

Có.

Đối với người hưởng lương hưu theo Điều 65 Luật BHXH năm 2024, tỷ lệ lương hưu trước hết được tính theo thời gian đã đóng BHXH.

Sau đó, cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi theo quy định thì giảm 2%.

Trường hợp thời gian nghỉ hưu trước tuổi:

• Dưới 06 tháng: không giảm tỷ lệ hưởng;

• Từ đủ 06 tháng đến dưới 12 tháng: giảm 1%;

• Đủ 01 năm: giảm 2%;

• Các năm tiếp theo tiếp tục tính theo nguyên tắc tương ứng.

Do đó, khi tư vấn nghỉ hưu trước tuổi cần tính đồng thời:

• Tuổi thực tế;

• Tuổi nghỉ hưu theo quy định;

• Số năm đã đóng BHXH;

• Tỷ lệ suy giảm khả năng lao động;

• Số năm, tháng nghỉ trước tuổi.

9. THÁNG LẺ KHI TÍNH THỜI GIAN ĐÓNG BHXH ĐƯỢC XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Khi tính mức hưởng chế độ BHXH:

• Từ 01 tháng đến 06 tháng được tính là nửa năm;

• Từ 07 tháng đến 11 tháng được tính là một năm.

Ví dụ:

Người lao động có 25 năm 04 tháng đóng BHXH thì thời gian để tính tỷ lệ hưởng được tính tương ứng 25,5 năm theo nguyên tắc của Luật.

Người có 25 năm 08 tháng được tính tương ứng 26 năm.

10. TRỢ CẤP MỘT LẦN KHI NGHỈ HƯU

Ngoài lương hưu hằng tháng, người lao động có thời gian đóng BHXH cao hơn mức cần thiết để đạt tỷ lệ hưởng tối đa có thể được hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.

Cụ thể:

• Lao động nam có thời gian đóng BHXH cao hơn 35 năm;

• Lao động nữ có thời gian đóng BHXH cao hơn 30 năm.

Đối với mỗi năm đóng cao hơn các mốc trên đến thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu, mức trợ cấp một lần bằng:

0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Đặc biệt, trường hợp người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục làm việc và đóng BHXH thì đối với thời gian đóng vượt phát sinh sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu, mức trợ cấp được xác định theo quy định riêng và có thể bằng 02 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm thuộc trường hợp luật quy định.

11. MỨC BÌNH QUÂN TIỀN LƯƠNG ĐỂ TÍNH LƯƠNG HƯU ĐƯỢC XÁC ĐỊNH NHƯ THẾ NÀO?

Đối với người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo tiền lương do người sử dụng lao động quyết định:

Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được tính trên toàn bộ thời gian đóng BHXH sau khi thực hiện điều chỉnh theo quy định.

Đối với người hưởng lương theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định thì số năm được lấy để tính bình quân phụ thuộc vào thời điểm bắt đầu tham gia BHXH:

• Bắt đầu trước 01/01/1995: bình quân 05 năm cuối;

• Từ 01/01/1995 đến 31/12/2000: bình quân 06 năm cuối;

• Từ 01/01/2001 đến 31/12/2006: bình quân 08 năm cuối;

• Từ 01/01/2007 đến 31/12/2015: bình quân 10 năm cuối;

• Từ 01/01/2016 đến 31/12/2019: bình quân 15 năm cuối;

• Từ 01/01/2020 đến 31/12/2024: bình quân 20 năm cuối;

• Bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/01/2025 trở đi: bình quân toàn bộ thời gian đóng BHXH.

Trường hợp vừa có thời gian đóng theo tiền lương Nhà nước, vừa có thời gian đóng theo tiền lương do doanh nghiệp quyết định thì mức bình quân được tính chung theo quy định.

12. ĐỦ TUỔI NGHỈ HƯU NHƯNG THIẾU THỜI GIAN ĐÓNG BHXH THÌ LÀM SAO?

Từ Luật BHXH năm 2024, người lao động có thêm nhiều phương án để hoàn thiện điều kiện hưởng lương hưu.

Trường hợp đang thuộc diện BHXH bắt buộc, đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu, người lao động có thể được đóng một lần cho số tháng còn thiếu theo quy định.

Ngoài ra, người lao động có thể xem xét tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy đủ thời gian đóng.

Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu không quá 05 năm để đủ thời gian hưởng lương hưu thì có cơ chế đóng một lần cho thời gian còn thiếu theo quy định.

Vì vậy, người lao động không nên vội vàng nhận BHXH một lần khi còn có khả năng tiếp tục đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu lâu dài.

13. ĐIỀU KIỆN HƯỞNG BHXH MỘT LẦN TỪ NGÀY 01/07/2025

Đây là nội dung đặc biệt quan trọng của Luật BHXH mới.

Người lao động không còn mặc nhiên được hiểu rằng cứ nghỉ việc 12 tháng và chưa đủ 20 năm đóng BHXH là có thể rút BHXH một lần trong mọi trường hợp.

Theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị có thể được hưởng BHXH một lần nếu thuộc trường hợp luật quy định, như:

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH;

• Ra nước ngoài để định cư;

• Mắc một trong các bệnh như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS;

• Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng;

• Các trường hợp đặc thù khác theo quy định.

ĐẶC BIỆT:

Trường hợp người lao động muốn hưởng BHXH một lần sau 12 tháng không tiếp tục tham gia BHXH thì phải lưu ý điều kiện chuyển tiếp:

Người lao động phải có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025; sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, cũng không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm.

Như vậy, đối với người bắt đầu tham gia BHXH hoàn toàn từ ngày 01/07/2025 trở đi, không thể chỉ căn cứ vào việc “nghỉ đủ 12 tháng” để yêu cầu hưởng BHXH một lần như quy định chuyển tiếp dành cho người đã có thời gian đóng trước ngày 01/07/2025.

14. MỨC HƯỞNG BHXH MỘT LẦN

Mức BHXH một lần được tính căn cứ vào số năm đã đóng và mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Về nguyên tắc:

• Mỗi năm đóng trước năm 2014: bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH;

• Mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi: bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH;

• Trường hợp thời gian đóng BHXH chưa đủ một năm: mức hưởng được xác định theo số tiền đã đóng nhưng không quá 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH theo quy định.

Trường hợp có thời gian đóng trước và sau năm 2014 mà phần thời gian trước năm 2014 có tháng lẻ thì số tháng lẻ được chuyển sang giai đoạn từ năm 2014 trở đi để tính hưởng.

15. NÊN NHẬN BHXH MỘT LẦN HAY BẢO LƯU ĐỂ HƯỞNG LƯƠNG HƯU?

Không có một phương án chung phù hợp cho tất cả người lao động.

Trước khi quyết định nhận BHXH một lần, nên xem xét:

• Tuổi hiện tại;

• Tổng thời gian đã đóng BHXH;

• Còn thiếu bao nhiêu năm để đủ 15 năm;

• Khả năng tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc;

• Khả năng tham gia BHXH tự nguyện;

• Mức tiền lương, thu nhập đã đóng BHXH;

• Nhu cầu hưởng lương hưu và BHYT khi về già.

Nếu thời gian đã đóng gần đủ 15 năm thì nên kiểm tra kỹ khả năng tiếp tục tham gia hoặc đóng bổ sung theo cơ chế pháp luật cho phép trước khi lựa chọn nhận BHXH một lần.

Khi đã nhận BHXH một lần, khoảng thời gian đóng BHXH đã được tính hưởng sẽ không tiếp tục được tính để hưởng lương hưu sau này.

16. THỜI ĐIỂM HƯỞNG LƯƠNG HƯU

Thời điểm hưởng lương hưu được xác định theo từng trường hợp cụ thể.

Đối với trường hợp thông thường, khi người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu và đủ thời gian đóng BHXH, thời điểm hưởng lương hưu được xác định theo quy định của Luật BHXH và văn bản hướng dẫn.

Nếu người lao động đủ tuổi và đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng vẫn tiếp tục làm việc và đóng BHXH bắt buộc thì thời điểm hưởng được xác định sau khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc chấm dứt làm việc theo quy định.

Trường hợp phải đóng bổ sung cho thời gian còn thiếu thì thời điểm hưởng được xác định tương ứng với thời điểm hoàn thành nghĩa vụ đóng theo quy định.

17. CĂN CỨ PHÁP LÝ

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025;

• Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Đối tượng và điều kiện hưởng lương hưu;

• Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Điều kiện hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động;

• Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Mức lương hưu hằng tháng;

• Điều 68 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu;

• Điều 69 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Thời điểm hưởng lương hưu;

• Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Hưởng BHXH một lần;

• Điều 72 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 – Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp một lần;

• Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH bắt buộc;

• Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 của Chính phủ về BHXH tự nguyện;

• Thông tư số 12/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về BHXH bắt buộc;

• Nghị định số 135/2020/NĐ-CP ngày 18/11/2020 của Chính phủ quy định về tuổi nghỉ hưu.

18. KẾT LUẬN

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã thay đổi đáng kể chính sách hưu trí theo hướng tạo điều kiện để người lao động tiếp cận lương hưu dễ hơn.

Điểm quan trọng nhất cần nhớ trong năm 2026:

• Chỉ cần từ đủ 15 năm đóng BHXH để xét điều kiện hưởng lương hưu khi đủ tuổi;

• Tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường năm 2026 là 61 tuổi 06 tháng đối với nam và 57 tuổi đối với nữ;

• Lao động nữ đủ 15 năm đóng BHXH được tính tỷ lệ 45%;

• Lao động nam đóng từ đủ 15 đến dưới 20 năm đã có cách tính lương hưu riêng;

• Người nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động có thể bị giảm tỷ lệ lương hưu;

• Điều kiện hưởng BHXH một lần sau 12 tháng nghỉ việc đã thay đổi, đặc biệt đối với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 trở đi;

• Người gần đủ 15 năm đóng BHXH nên kiểm tra kỹ phương án tiếp tục tham gia hoặc đóng bổ sung trước khi quyết định nhận BHXH một lần.

TƯ VẤN HƯƠNG LAN

Chia sẻ và cập nhật quy định pháp lý dành cho doanh nghiệp.

Hotline/Zalo: 0915 47 27 68

Website: tuvanhuonglan.vn

Nội dung cập nhật theo quy định pháp luật áp dụng đến tháng 08/2026.

0.0 Đánh giá trung bình

5 0% | 0 đánh giá

4 0% | 0 đánh giá

3 0% | 0 đánh giá

2 0% | 0 đánh giá

1 0% | 0 đánh giá

BHXH Bắt Buộc Năm 2026 – Những trường hợp Doanh Nghiệp Dễ Bỏ Sót Khi Đăng Ký

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có...

Chế Độ Ốm Đau BHXH Năm 2026 – Điều Kiện, Thời Gian, Mức Hưởng Và Hồ Sơ

Chế độ ốm đau là một trong những quyền lợi của người lao động tham gia bảo hiểm xã...

Chế Độ Thai Sản BHXH Năm 2026 – Điều Kiện, Thời Gian Nghỉ, Mức Hưởng Và Điểm Mới

Chế độ thai sản là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động tham gia...

Chậm Đóng, Trốn Đóng BHXH, BHYT, BHTN Năm 2026 – Cách Tính Và Xử Lý Theo Quy Định Mới

Việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất...

Bảo Hiểm Thất Nghiệp Năm 2026 – Điều Kiện, Hồ Sơ, Mức Hưởng Và Thời Hạn Nộp

Khi nghỉ việc, nhiều người lao động quan tâm mình có đủ điều kiện hưởng...