Chế Độ Thai Sản BHXH 2026 – Điều Kiện, Mức Hưởng Và Điểm Mới

Chế Độ Thai Sản BHXH Năm 2026 – Điều Kiện, Thời Gian Nghỉ, Mức Hưởng Và Điểm Mới

Chế độ thai sản là một trong những quyền lợi quan trọng của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực với nhiều thay đổi về điều kiện hưởng, thời gian khám thai, thời gian nghỉ của lao động nam khi vợ sinh con, mức trợ cấp và hồ sơ giải quyết chế độ thai sản.

Đặc biệt, từ ngày 01/07/2026, chính sách thai sản tiếp tục có những nội dung mới liên quan đến trường hợp sinh con thứ hai. Doanh nghiệp và người lao động cần cập nhật để thực hiện đúng quyền lợi BHXH.

1. NHỮNG TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC HƯỞNG CHẾ ĐỘ THAI SẢN

Theo Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, chế độ thai sản áp dụng đối với các trường hợp theo quy định, trong đó có:

• Lao động nữ mang thai;

• Lao động nữ sinh con;

• Lao động nữ mang thai hộ;

• Người mẹ nhờ mang thai hộ;

• Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;

• Người lao động thực hiện biện pháp tránh thai tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;

• Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con hoặc có vợ mang thai hộ sinh con.

2. ĐIỀU KIỆN HƯỞNG THAI SẢN KHI SINH CON

Đối với lao động nữ sinh con, lao động nữ mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc người nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, về nguyên tắc phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con hoặc nhận con.

Trường hợp lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên và phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì phải:

• Đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên;

• Có ít nhất 03 tháng đóng BHXH bắt buộc trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.

Một điểm mới đáng lưu ý là trường hợp lao động nữ phải nghỉ việc để điều trị vô sinh: điều kiện hưởng chế độ thai sản là có từ đủ 06 tháng đóng BHXH bắt buộc trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con.

Người lao động đã đủ điều kiện nhưng nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động trước thời điểm sinh con vẫn có thể được hưởng chế độ thai sản theo quy định.

3. LAO ĐỘNG NỮ ĐƯỢC NGHỈ KHÁM THAI BAO NHIÊU NGÀY?

Trong thời gian mang thai, lao động nữ được nghỉ việc để đi khám thai tối đa 05 lần, mỗi lần không quá 02 ngày làm việc.

Thời gian nghỉ khám thai tính theo ngày làm việc, không tính ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần.

Đây là một trong những nội dung doanh nghiệp cần cập nhật khi giải quyết chế độ cho người lao động theo Luật BHXH mới.

4. SẢY THAI, THAI CHẾT, THAI NGOÀI TỬ CUNG ĐƯỢC NGHỈ BAO LÂU?

Theo Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, thời gian nghỉ theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nhưng không vượt quá:

• Thai dưới 05 tuần tuổi: 10 ngày;

• Thai từ đủ 05 tuần đến dưới 13 tuần tuổi: 20 ngày;

• Thai từ đủ 13 tuần đến dưới 22 tuần tuổi: 40 ngày;

• Thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên: 50 ngày.

Thời gian này tính cả ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần.

5. LAO ĐỘNG NỮ SINH CON ĐƯỢC NGHỈ BAO NHIÊU THÁNG?

Theo chế độ thông thường, lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng.

Trường hợp sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.

ĐIỂM MỚI TỪ 01/07/2026 – SINH CON THỨ HAI

Từ ngày 01/07/2026, chính sách dân số có quy định tăng thời gian nghỉ thai sản đối với trường hợp sinh con thứ hai đáp ứng điều kiện theo quy định.

Lao động nữ thuộc trường hợp được áp dụng chính sách có thể được nghỉ thai sản trước và sau sinh tổng cộng 07 tháng, trong đó thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng.

Khi áp dụng chính sách này cần kiểm tra chính xác điều kiện sinh con thứ hai và tình trạng con đẻ còn sống tại thời điểm sinh theo quy định hiện hành.

Trường hợp sinh đôi trở lên, thời gian nghỉ còn được xác định thêm theo quy định đối với trường hợp sinh nhiều con.

6. LAO ĐỘNG NAM CÓ VỢ SINH CON ĐƯỢC NGHỈ BAO NHIÊU NGÀY?

Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con được nghỉ hưởng chế độ thai sản:

• 05 ngày làm việc đối với trường hợp thông thường;

• 07 ngày làm việc nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi;

• 10 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi;

• Từ sinh ba trở lên, cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 03 ngày làm việc;

• 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi phải phẫu thuật; trường hợp sinh từ ba con trở lên và phải phẫu thuật thì thời gian nghỉ được xác định theo quy định tương ứng.

Theo Luật BHXH năm 2024, thời gian nghỉ của lao động nam khi vợ sinh con được thực hiện trong khoảng thời gian luật quy định kể từ ngày vợ sinh con.

7. MỨC HƯỞNG CHẾ ĐỘ THAI SẢN

Mức trợ cấp thai sản một tháng được xác định bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của thời gian theo quy định trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

Ví dụ:

Người lao động có mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là 10.000.000 đồng/tháng.

Nếu được hưởng thai sản 06 tháng thì mức trợ cấp thai sản tương ứng:

10.000.000 đồng × 6 tháng = 60.000.000 đồng.

Mức hưởng thực tế phải căn cứ quá trình đóng BHXH của từng người lao động và hồ sơ được cơ quan BHXH giải quyết.

Ngoài tiền hưởng chế độ thai sản, người lao động đủ điều kiện còn có thể được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con.

8. TRỢ CẤP MỘT LẦN KHI SINH CON

Theo Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức trợ cấp một lần khi sinh con bằng:

02 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con cho mỗi con.

Do mức tham chiếu có thể được Nhà nước điều chỉnh theo từng thời kỳ, khi làm hồ sơ thực tế doanh nghiệp nên kiểm tra mức tham chiếu đang áp dụng tại thời điểm sinh con để tính chính xác số tiền được hưởng.

9. TRƯỜNG HỢP CHỈ NGƯỜI CHA THAM GIA BHXH

Trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản nhưng người cha đang tham gia BHXH bắt buộc thì cần kiểm tra điều kiện đóng BHXH của người cha.

Nếu đáp ứng điều kiện theo quy định, người cha có thể được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con.

Doanh nghiệp nên kiểm tra cụ thể:

• Thời gian tham gia BHXH của người cha;

• Thời điểm người vợ sinh con;

• Tình trạng tham gia BHXH và quyền hưởng của người mẹ;

• Hồ sơ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con theo quy định.

10. DƯỠNG SỨC, PHỤC HỒI SỨC KHỎE SAU THAI SẢN

Trong thời gian theo quy định kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản, nếu sức khỏe của lao động nữ chưa phục hồi thì có thể được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe.

Thời gian tối đa:

• 10 ngày đối với lao động nữ sinh một lần từ hai con trở lên;

• 07 ngày đối với trường hợp sinh con phải phẫu thuật;

• 05 ngày đối với các trường hợp khác.

Thời gian nghỉ tính cả ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần.

Mức hưởng mỗi ngày được xác định bằng tỷ lệ theo quy định trên mức tham chiếu tại thời điểm hưởng.

11. NHẬN NUÔI CON NUÔI DƯỚI 06 THÁNG TUỔI

Người lao động đủ điều kiện nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi được nghỉ hưởng chế độ thai sản từ ngày giao nhận con nuôi đến khi con đủ 06 tháng tuổi theo quy định.

Trường hợp có nhiều người cùng đủ điều kiện liên quan đến việc nhận nuôi con thì cần xác định người thực tế nghỉ việc hưởng chế độ và hồ sơ tương ứng.

12. HỒ SƠ HƯỞNG CHẾ ĐỘ THAI SẢN

Tùy từng trường hợp, hồ sơ có thể gồm:

• Bản sao giấy khai sinh, trích lục khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con;

• Giấy ra viện;

• Bản tóm tắt hồ sơ bệnh án;

• Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH;

• Giấy tờ chứng minh việc điều trị vô sinh hoặc nghỉ dưỡng thai nếu thuộc trường hợp áp dụng;

• Giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử trong trường hợp thuộc diện phải cung cấp;

• Hồ sơ liên quan đến mang thai hộ;

• Giấy chứng nhận nuôi con nuôi và giấy tờ giao nhận con đối với trường hợp nhận con nuôi;

• Các giấy tờ khác tương ứng với từng trường hợp theo quy định.

Doanh nghiệp cần kiểm tra đúng loại hồ sơ đối với từng trường hợp, tránh áp dụng chung một bộ hồ sơ cho tất cả người lao động.

13. THỜI HẠN NỘP HỒ SƠ

Đối với người lao động đang làm việc, hồ sơ hưởng chế độ thai sản cần được chuyển cho người sử dụng lao động trong thời hạn theo quy định.

Sau khi nhận đủ hồ sơ, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách và gửi cơ quan BHXH để giải quyết.

Trường hợp người lao động đã nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng lao động trước khi sinh nhưng vẫn đủ điều kiện hưởng thì có thể thực hiện hồ sơ trực tiếp với cơ quan BHXH theo quy định.

Doanh nghiệp nên thực hiện hồ sơ sớm, đầy đủ và đúng thông tin để hạn chế việc phải bổ sung hoặc điều chỉnh.

14. THỜI GIAN NGHỈ THAI SẢN CÓ ĐƯỢC TÍNH LÀ THỜI GIAN ĐÓNG BHXH KHÔNG?

Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản thuộc các trường hợp pháp luật quy định được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc theo cơ chế của Luật BHXH.

Trong thời gian thuộc trường hợp này, người lao động và người sử dụng lao động thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH theo quy định tương ứng.

Đây là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện báo giảm lao động và theo dõi quá trình tham gia BHXH.

15. NGƯỜI THAM GIA BHXH TỰ NGUYỆN CŨNG CÓ TRỢ CẤP THAI SẢN

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là bổ sung trợ cấp thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện.

Người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc có cả thời gian đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện đáp ứng điều kiện theo quy định trước khi sinh con có thể được hưởng trợ cấp thai sản.

Mức trợ cấp thai sản đối với BHXH tự nguyện theo Luật là 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra hoặc các trường hợp thai theo quy định của Luật.

Cần lưu ý:

Đây là khoản trợ cấp thai sản của BHXH tự nguyện, không phải chế độ nghỉ thai sản 06 tháng và mức hưởng theo tiền lương như đối với người lao động tham gia BHXH bắt buộc.

16. NHỮNG ĐIỂM DOANH NGHIỆP CẦN ĐẶC BIỆT LƯU Ý TRONG NĂM 2026

Doanh nghiệp không nên tiếp tục sử dụng nguyên hướng dẫn cũ theo Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH vì pháp luật về BHXH đã có nhiều thay đổi.

Một số nội dung cần cập nhật:

• Điều kiện đóng BHXH để hưởng thai sản;

• Khám thai tối đa 05 lần, mỗi lần không quá 02 ngày làm việc;

• Điều kiện riêng đối với lao động nữ phải điều trị vô sinh;

• Thời gian nghỉ của lao động nam khi vợ sinh con;

• Chính sách mới liên quan đến sinh con thứ hai từ ngày 01/07/2026;

• Mức trợ cấp một lần được xác định theo mức tham chiếu tại thời điểm sinh;

• Người tham gia BHXH tự nguyện đã có chế độ trợ cấp thai sản;

• Hồ sơ hưởng chế độ cần xác định theo từng trường hợp cụ thể.

17. CĂN CỨ PHÁP LÝ

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 ngày 29/06/2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025;

• Điều 50 và các điều tiếp theo của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định về chế độ thai sản;

• Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/06/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc;

• Thông tư số 12/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc;

• Luật Dân số số 113/2025/QH15 ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026;

• Các văn bản hướng dẫn hiện hành liên quan đến chính sách dân số và chế độ thai sản áp dụng từ ngày 01/07/2026.

18. KẾT LUẬN

Chế độ thai sản năm 2026 có nhiều nội dung doanh nghiệp và người lao động cần cập nhật so với quy định cũ.

Đặc biệt cần lưu ý:

• Điều kiện về thời gian tham gia BHXH;

• Thời gian nghỉ khám thai;

• Thời gian nghỉ khi sinh con;

• Quyền lợi của lao động nam có vợ sinh con;

• Mức hưởng chế độ thai sản;

• Trợ cấp một lần khi sinh con;

• Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản;

• Trợ cấp thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện;

• Chính sách mới đối với trường hợp sinh con thứ hai từ ngày 01/07/2026.

Việc kiểm tra đúng thời gian đóng BHXH, thời điểm sinh con, hồ sơ y tế và từng trường hợp cụ thể giúp doanh nghiệp thực hiện hồ sơ chính xác và bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

TƯ VẤN HƯƠNG LAN

Chia sẻ và cập nhật quy định pháp lý dành cho doanh nghiệp.

Hotline/Zalo: 0915 47 27 68

Website: tuvanhuonglan.vn

Nội dung cập nhật theo quy định pháp luật áp dụng đến tháng 08/2026.